Opgaven

-1. Meedoen aan onze samenleving

Wat wilden we bereiken? (doel)

*2.1.1: Iedereen werkt en handelt vanuit onze leidende principes.

De leidende principes:

  1. Zelf, met het eigen netwerk en dan buiten het eigen netwerk.
  2. Voorkomen is beter dan genezen.
  3. Iedereen doet mee en draagt bij aan de inclusieve samenleving.
  4. Uitgaan van wat kan of wat geleerd kan worden.
  5. Zo licht en kort als mogelijk, zo zwaar en lang als noodzakelijk.
  6. Processen zijn simpel: 'het resultaat telt'.
  7. Professionals: 'het resultaat telt'.
  8. Lokaal waar het kan, regionaal waar het beter is.
G

Het werken vanuit onze leidende principes zien we in 2019 op verschillende manieren terug bij de activiteiten die hebben plaatsgevonden.

De omgekeerde verordening Sociaal Domein 2020 is vastgesteld. De gemeente gaat daarin uit van de leidende principes voor wat inwoners van elkaar mogen verwachten en wat zij van de gemeente mogen verwachten, waarbij de leidende principes zijn vertaald naar begrijpelijke "kernwaardes".

We hebben met de invoering van de nieuwe uitvoeringsregeling “Bijzondere Bijstand, Meedoen en Kindpakket”, een eerste stap gezet om de bestaande regels en formulieren te vereenvoudigen. We passen nu de uitvoeringsregels verder aan binnen de uitgangspunten van de kwaliteitsslag waarbij weer een volgende stap wordt gezet in het verminderen en vereenvoudigen van de regels.
In het kader van "Zorg en ondersteuning zo dicht mogelijk bij huis" heeft onze contractpartner een regionale analyse en verdiepingsslag uitgevoerd van de verkeersbewegingen naar dagbesteding. Naar aanleiding van de analyse en de verdere verdieping bekijken we in 2020 welke mogelijkheden er zijn om de reisafstanden voor inwoners te beperken.

We maken gebruik van ervaringsdeskundigen om inwoners met hulpvragen te helpen. In 2018 zijn 8 statushouders uit de gemeente Oude IJsselstreek opgeleid als 'sleutelpersoon'. Als ervaringsdeskundigen kunnen zij adviseren over bijvoorbeeld opvoedproblemen of beleid. Zij maken onderdeel uit van een team vrijwilligers in de regio die om advies kunnen worden gevraagd.

Tevens is sinds maart 2019 is de adviesraad sociaal domein, bestaande uit 7 leden, actief. Deze geven gevraagd en ongevraagd advies bij (nieuw te vormen) beleid.

We namen regie om te komen tot effectieve samenwerking tussen partijen. We werkten actief aan een dekkend en samenhangend aanbod in de ‘Sociale Basis’. Met de Normferentie (eind 2019 gehouden) is er succesvol vervolg gegeven aan de conferentie ‘integrale samenwerking in de sociale basis’. In ons beleid staan drie hoofdlijnen centraal: voorkomen, samenwerken/innoveren en normaliseren. De tweede conferentie ging over normaliseren, vandaar de ‘Normferentie’. Samen met ruim 80 professionals in het sociaal domein kwamen we tot een meer concrete en werkbare invulling van het begrip ‘normaliseren’.
We hebben actief onnodige versnippering aangepakt, en het aantal contractpartners teruggedrongen. Zo wordt bijvoorbeeld de coördinatie en ondersteuning aan inwoners die informele zorg verlenen (mantelzorgers) vanaf 1-1-2020 door Sensire Maatschappelijk Werk uitgevoerd.

Met de start van het nieuwe schooljaar was extra capaciteit schoolmaatschappelijk werk beschikbaar voor basisscholen. Vanaf 1-1-2020 is dit een integraal onderdeel van de opdracht aan Buurtzorg Jong.

*2.1.2: Onze inwoners worden integraal en snel geholpen.

De inwoner ervaart zo min mogelijk barrières bij het stellen van een vraag in het sociaal domein. Ook is voor hen duidelijk wat er met de vraag gebeurt en van wie zij een antwoord kunnen verwachten. Eventuele ondersteuning wordt in samenhang ingezet.

G

Om te komen tot een vernieuwd integraal toegangsteam voor de Jeugd zijn in de zomerperiode van 2019 forse stappen gezet. De bestuursopdracht Jeugd leidde tot het uitschrijven van een subsidietender, waarop verschillende aanbiedingen zijn binnengekomen. In september 2019 is de subsidietender aan Buurtzorg Jong gegund en zijn de nadere voorbereidingen tot 1 januari opgepakt. Per 1 januari voert Buurtzorg Jong nu deze taken uit.
Deze nieuwe samenwerking moet leiden tot betere inhoudelijke kwaliteit en moet de samenwerking en afstemming, ook met andere zorgaanbieders verbeteren.
De transformatie van de aanpak van de participatiewet en de aanpak van de sociale basis, wordt in 2020 verder vormgegeven.
Uiteindelijk moet dit leiden tot een toegang waar elke vraag om hulp en/of ondersteuning integraal wordt bekeken. En dus niet alleen voor het onderwerp waar de inwoner zich voor meldt.

*2.1.3: Sociaal domein binnen de samenleving.

De informatie over de inrichting en mogelijkheden van het sociaal domein binnen de samenleving is begrijpelijk en eenvoudig toegankelijk voor iedereen.

G

Op de website van de gemeente is met pictogrammen en tekst 'het sociaal domein in beeld' gebracht. We maken meer gebruik van infographics. Zo is bij voorlichting aan sleutelpersonen/cultuurverbinders over de veranderopgave inburgering is gebruik gemaakt van beeldmateriaal.
De toegankelijkheid van informatie maakt onderdeel uit van versterking van de Sociale Basis. In 2020 wordt de (digitale) sociale kaart uitgewerkt. In 2019 zijn 'quick wins' in het huidige digitale informatiepunt (www.hulponlineoost.nl) gerealiseerd.

*2.1.4: Inwoners zijn meer zelfredzaam en samenredzaam.

Inwoners zijn meer zelfredzaam en samenredzaam. We zetten meer preventie in, waardoor escalatie en complexe zorg voorkomen wordt. De samenleving is alerter en hulpvragen worden eerder herkend en waar mogelijk gekoppeld aan passende ondersteuning.

G

Ondersteuning is steeds dichter beschikbaar bij mensen. Maatschappelijk Werk van Sensire zet bijvoorbeeld e-Health in, waardoor inwoners zelf toegang hebben tot digitale ondersteuning.
Sociaal Werk OIJ organiseert wekelijks een inloop op locatie (van en voor inwoners) en participeert in het traject van "Meedoen werkt!".
In de Vogelbuurt in Ulft is lege ruimte ontstaan na de sloop van de basisschool de Dobbelsteen. Omwonenden en andere inwoners van de wijk zijn betrokken geweest bij en hebben invloed uitgeoefend om met elkaar (in eigen beheer) een passende bestemming te vinden voor dit gebied.
Regionaal hebben we een sluitend aanbod voor het vervoer van personen met verward gedrag (de zogenaamde psycholance) gerealiseerd. Bereikbaarheid (24/7) en een meldpunt voor personen met verward gedrag zijn eveneens gerealiseerd. De implementatie van de Wet verplichte GGz (Wvggz) is afgerond en sluitende aanpak gerealiseerd. Ook zijn we gestart met ‘de wijkfunctionaris’. Een GGZ-professional die laagdrempelig/outreachend werkt en “de verbindingsofficier” is tussen veiligheid en (geestelijke gezondheids-) zorg. Deze benaderen mogelijke kwetsbare, zorgmijdende inwoners, gaan in gesprek en onderzoeken welke ondersteuning nodig is. De wijkfunctionaris betrekt ook de mensen eromheen, zodat deze tips en trucs aangereikt krijgen, en leren omgaan met de (nieuwe) situatie.

*2.1.5: De arbeidsmarkt sluit beter aan.

Er is een betere match tussen de vraag van de arbeidsmarkt en de mogelijkheden van doelgroepen met afstand tot de arbeidsmarkt.

G

Naast de begeleiding en dienstverlening die Laborijn aan onze inwoners biedt, zijn wij in de tweede helft van 2019 gestart met het experiment "Meedoen Werkt!". Het experiment heeft tot doel om inwoners met een grote afstand naar de arbeidsmarkt te begeleiden naar betaalde arbeid. Door het experiment leren wij onze inwoners kennen en kunnen wij de dienstverlening dichtbij bieden. In 2019 zijn twee informatiebijeenkomsten en vier Meedoenpleinen georganiseerd, waarbij kandidaten in contact zijn gebracht met werkgevers. Dit heeft geleid tot verschillende matches, zowel naar betaald werk als vrijwilligerswerk. 12 fte is aan het werk gegaan. In 2019 leidde dat tot een besparing op de BUIG van € 30.000,=. In 2020 is dat voor 12 fte € 168.000,=.
Tijdens de uitvoering van het experiment hebben wij regelmatig contact met het Werkgeversservicepunt Achterhoek en met bedrijven binnen de gemeente. Meedoen Werkt! wordt vervolgd in 2020; het is een belangrijke Stepping Stone voor de uitvoering van de toegang tot de Participatiewet in 2021 en verder.
Bestaande samenwerking rondom aansluiting arbeidsmarkt, werkgelegenheid, onderwijs blijven wij voortzetten en is een doorlopend proces.
In 2019 is het besluit genomen om uit te treden uit de Gemeenschappelijke Regeling uitvoeringsorganisatie Laborijn. Er is sprake van een opzegtermijn van 1 kalenderjaar. Dit jaar gaat in op 1 januari 2020. Het besluit tot uittreden heeft in 2019 geen invloed gehad op de dienstverlening die Laborijn aan onze inwoners biedt en aan de samenwerking die wij met Laborijn hebben.

*2.1.7: Inwoners die mantelzorg of vrijwillig zorg verlenen voelen zich erkend en gewaardeerd.

Inwoners die mantelzorg of vrijwillig zorg verlenen, voelen zich erkend en gewaardeerd. Zij worden gesteund door elkaar en hun omgeving en als het nodig is ook door de gemeente. De mantelzorgers en zorgvrijwilligers kunnen hun inzet volhouden. 

G

Mantelzorgers worden - indien nodig - ondersteund en erkend door verschillende organisaties die daarvoor subsidie van ons ontvangen. Om de mantelzorgers te waarderen zijn verschillende activiteiten georganiseerd, zoals het uitreiken van de Mantelzorgprijs.
Per 1 januari 2020 neemt Sensire maatschappelijk werk de coördinatie ondersteuning van mantelzorg over.

*2.1.8: Vrijwilligers voelen zich erkend, gewaardeerd en ondersteund.

Vrijwilligers voelen zich erkend en gewaardeerd. Zij worden gesteund door elkaar, door hun omgeving en door hun organisatie en waar nodig door de gemeente.

G

Sociaal Werk Oude IJsselstreek biedt - indien nodig - ondersteuning aan organisaties die werken met vrijwilligers. De kracht, vitaliteit en ondersteuningsbehoefte van deze organisaties zijn conform een raadsmotie onderzocht. De resultaten en aanbevelingen zijn vastgesteld door het college en de vervolgacties worden uitgevoerd.
Wij hebben de Vrijwilligersprijs uitgereikt.

*2.1.9: De gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen.

De gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen zodat zij in staat zijn om zelf hun (gezondheids)problemen op te lossen, of beter, te voorkomen. Zij beschikken over informatie over gezond leven, begrijpen die informatie en zijn daardoor actief bezig met hun gezondheid. 

G

In 2019 zijn een aantal interventies uitgewerkt en zijn gezondheid gerelateerde onderwerpen via website en gemeentepagina gepubliceerd. Voor het grootste deel hebben we de activiteiten bij dit doel kunnen uitvoeren. Alleen de specifieke lokale implementatie / uitvoering van het regionaal preventieprogramma is nog niet opgepakt, in verband met andere prioriteiten binnen het Sociaal Domein.
Bij het Project Vitaal Veilig Wonen is ongeveer 25% van de ruim 800 verzonden vragenlijsten retour gekomen. De input hieruit wordt nog (verder) verwerkt. Een cursus Zeker Bewegen (Valpreventie) in samenwerking met de buurtsportcoach en de Judobond heeft opgeleverd dat het initiatief lokaal is overgenomen door beweeggroepen uit onze gemeente.
In 2019 hebben we 6 fte ingezet in de rol van buurtsportcoach. Dit is deels gebeurd in samenwerking met het onderwijs. De buurtsportcoaches hebben zich voornamelijk ingezet op een gezonde jeugd, vitale ouderen en inwoners waarvoor sporten en bewegen niet of nauwelijks in het dagelijks ritme voorkomt. Deze doelgroepen passen bij de thema’s die voorkomen in het Regionaal Sportakkoord. De buurtsportcoaches hebben de rol van verbinder, organisator, uitvoerder en beweegmakelaar. In 2019 hebben de buurtsportcoaches zich onder andere met projecten bezig gehouden met Sjors Sportief en Creatief, de beweegtuinen van Azora, beweegactiviteiten op basisscholen en gezonde leefstijl interventies als Slimmer en Slimmer kids.
In 2019 zijn onder begeleiding van de cultuurcoach (0,2 fte) diverse activiteiten vormgegeven. Zo is er in samenwerking met KiCK Oude IJsselstreek specifieke aandacht geweest voor de schooljeugd en ouderen. Er zijn verschillende projecten op school (Cultuurmenu en Sjors Creatief) en in verzorgingscentra (voorleesprojecten) vormgegeven. De Muziekschool Oost Gelderland heeft de overige 0,6 fte cultuurcoach ingezet om 'Meer Muziek in de Klas' in alle basisscholen in onze gemeente uit te rollen. In het schooljaar 2019/2020 krijgen de basisscholen hierbij structureel muziekonderwijs aangeboden op alle scholen in onze gemeente voor de groepen 4.
Het Regionaal Sportakkoord 2020-2030 is ondertekend door minister Bruins, de 8 regionale gemeenten en de strategische partners van Achterhoek in Beweging. In 2019 is gewerkt aan de uitvoeringsagenda van een aantal thema’s uit het Regionaal Sportakkoord. De gemeente Oude IJsselstreek was in 2019 de hosting-gemeente voor Achterhoek in Beweging en is door deze functie nauw betrokken bij de ontwikkelingen van Achterhoek in Beweging. In 2019 heeft Achterhoek in Beweging voor onze inwoners onder andere bijgedragen aan de Achterhoekse Unieke Spelen, Walking football trajecten bij de voetbalverenigingen en sportparkontwikkelingen op sportpark IJsselweide.
Het preventieprogramma 'cultuur- & erfgoedpact' is in 2019 goed verlopen. 2019 stond in het teken van communicatie en verliep centraal via het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek, in overleg met de gemeentelijke communicatieadviseurs. Hoogtepunt van dit jaar waren de stillevens van alle gemeenten in de Achterhoek van kunstenares Louise te Poele. De reizende foto-expositie van de Achterhoek was zelfs in het Provinciehuis Arnhem en als 'visitekaartje' van de provincie in de Nieuwspoort in Den Haag te bewonderen.

*4.1.6: Binnen 4 jaar een inclusieve gemeente.

We zijn binnen 4 jaar echt een inclusieve gemeente, die letterlijk en figuurlijk zonder drempels toegankelijk is. Inwoners merken op fysiek en sociaal gebied dat er rekening gehouden wordt met hun beperking of de beperking van een ander.

G

In 2019 hebben we verdere goede stappen vooruit gezet richting een nog meer inclusieve gemeente Oude IJsselstreek, een gemeente die letterlijk en figuurlijk zonder drempels toegankelijk is. Samen met de werkgroep Onbeperkt meedoen is veel aan bewustwording gedaan. Zo is het scholenproject uitgevoerd, waarin op basisscholen voorlichting wordt gegeven, voorbereid door leden van de werkgroep en ondersteund door de gemeente. In de zomer is een aantal evenementen bezocht met de werkgroep wat opnieuw heeft geleid tot meer bewustwording en een betere toegankelijkheid. Op het gebied van de (fysieke) toegankelijkheid is in 2019 de app Ongehinderd beschikbaar gekomen (belangrijk onderdeel daarvan is de toegang tot semi-publieke toiletten bij bijvoorbeeld detailhandel) en was er de prikkelarme kermis in Silvolde. Leden van de werkgroep spelen in dit alles een essentiële rol onder het motto van het VN-verdrag Handicap 'Niets over ons, zonder ons'.
Als gemeente zelf willen we ook het goede voorbeeld geven. Onder andere door het verbeteren van de toegankelijkheid van informatie, zowel op papier als digitaal. Er is inmiddels een vernieuwde website (ook gesproken tekst), we gebruiken toegankelijke kleuren en er zijn schrijftrainingen gehouden. In 2019 is door Inclusionlab een nulmeting op beleid uitgevoerd. In het rapport worden aanbevelingen gedaan voor onder meer onderwijs, vrije tijd en sport, mobiliteit, arbeidsmarkt en wonen waar weI in 2020 verder mee aan de slag gaan.

-2. Een leven lang leren

Wat wilden we bereiken? (doel)

*2.2.4: Belemmerende factoren om te leren worden snel gesignaleerd en opgelost.

In Nederland worden 119.000 kinderen (0-18 jr) blootgesteld aan kindermishandeling. Dit is ruim 3% van de kinderen. Met gerichte ondersteuning van het onderwijs willen we vroegtijdig signaleren. En met gerichte ondersteuning van gezinnen willen we dat percentage terugdringen. We zetten in op kennis- en competentieontwikkeling op de basisschool en hulp zo dichtbij mogelijk, zodat kinderen in een veilige en prettige omgeving kunnen leren en opgroeien.

G

De beschikbaarheid van schoolmaatschappelijk werk is uitgebreid. De extra inzet is ‘op afroep’. Structurele implementatie van het schoolmaatschappelijk werk op alle scholen maakt onderdeel uit van de opdracht aan Buurtzorg Jong.

We hebben de inzet van leerplicht vernieuwd. We geven onze taak als leerplicht een ruimere invulling door zoveel mogelijk preventief te werken Vanuit de uitgangspunten normaliseren, voorkomen en samenwerken is de pilot “preventieve leerplicht” gestart. Verzuim kan een signaal van onderliggende problematiek zijn, en zo verkennen we dat dan ook. Samen met leerling/ouders en ketenpartners, nemen leerling en ouders zo snel mogelijk de regie en kan jeugdhulp worden voorkomen/beperkt. In 2019 is de pilot gestart en wordt samen met de scholen ervaring opgedaan, volgend jaar volgt een evaluatie.

*3.2.1: Onderwijs is bereikbaar voor iedereen.

Iedereen moet gebruik kunnen maken van onderwijsaanbod. Scholen liggen verspreid in de gemeente en zijn goed bereikbaar voor zowel schoolgaande jeugd als ook voor mensen met een om- en herscholingswens, zowel fysiek als qua toeleiding.

G

Het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs Oude IJsselstreek 2019-2032 is opgesteld en besproken met de schoolbesturen. De raad heeft in mei 2019 het IHP 2019-2032 vastgesteld als basis voor verdere ontwikkeling. Door versterking van de samenwerking tussen professionals uit onderwijs, kinderopvang en jeugdzorg willen we komen tot een meer toegesneden aanbod voor het kind. In dit IHP zijn voorstellen opgenomen om deze ontwikkeling met adequate en duurzame onderwijshuisvesting te ondersteunen. Zo wordt er geadviseerd om binnen de komende 4 jaren in Gendringen en Silvolde Integrale Kindcentra te realiseren. Voor Etten is in het IHP geadviseerd in de toekomst de onderwijshuisvesting te vervangen, waarbij het integraal karakter in overleg met de gemeenschap moet worden vormgegeven. Ook voor Ulft-Zuid wordt in de toekomst geadviseerd een IKC te realiseren. Voor de ontwikkeling van een IKC in Gendringen is met de betrokken besturen een intentieovereenkomst opgesteld waarin alle partijen toewerken naar 1 voorziening voor kinderen van 0 tot 13 met een totaal aanbod van onderwijs en kinderopvang. De gemeente neemt deel aan de project- en stuurgroep, waarin gezamenlijk een inhoudelijk programma van eisen wordt uitgewerkt voor de benodigde huisvesting en organisatievorm.

*3.2.2: Alle inwoners van de gemeente hebben een startkwalificatie.

Het is voor iedere inwoner van belang dat hij/zij passend werk kan vinden.

G

We willen alle jongeren tot en met 27 jaar die geen werk, school of zinvolle dagbesteding hebben helpen een beter toekomstperspectief te vinden. Voor zichzelf om isolement, uitsluiting, hang- en crimineel gedrag te voorkomen, maar ook zodat ze hun steentje kunnen bijdragen aan de maatschappij.

Het RMC registreert iedereen tussen de 16 en 23 die voortijdig de school verlaat en dus geen diploma of startkwalificatie heeft. Voor de gehele Achterhoek waren dat er in het afgelopen schooljaar 1090. In de gemeente Oude IJsselstreek betrof dit 35 jongeren. Een RMC-consulent start samen met elke jongeren een onderzoek en biedt indien nodig begeleiding en ondersteuning aan. Sinds 2019 is daar ook de groep jongeren aan toegevoegd die wel werkt maar niet genoeg of wisselende inkomsten heeft. Door persoonlijk contact, brieven, huisbezoeken en telefoongesprekken wordt zo geprobeerd elke jongeren te helpen. Zo volgt de gemeente samen met het RMC deze jongeren.

Regionaal richt het RMC zich dus vooral tot de groep tot 23 jaar. De gemeente heeft lokaal een nog breder perspectief en kijken we naar jongeren tot 27 jaar. De gemeente is dit jaar geautoriseerd om de lijst van jongeren tussen de 23 en 27 zonder werk, inkomen, school of dagbesteding in te zien zodat we weten wie het zijn. In totaal ging het om 27 jongeren binnen de gemeente. In het regionale plan ‘Achterhoekse jongeren in beeld’ is de inzet op deze doelgroep, 23-27 jaar, een actie die elke gemeente zelf uitvoert met een bijbehorend lokaal plan van aanpak.. ‘

In onze gemeente zijn deze jongeren binnen het project Meedoen Werkt! bezocht en wordt onderzocht wat de hulpvraag is en waarom deze jongere niet werkt, niet naar school gaat of geen andere vorm van zinvolle dagbesteding heeft. Zodra de hulpvraag in beeld is en duidelijk is waar de jongere behoefte aan heeft wordt deze “warm” overgedragen naar de samenwerkingspartner die past bij de hulpvraag (als die er is) van de jongere. Dat kan zijn Laborijn, project Meedoen werkt!, het Loopbaanplein van het Graafschap College, consulent Wmo of Jeugd of een andere partner. Deze persoonlijke benadering lijkt vruchten af te werpen en zal dan ook in 2020 worden voorgezet.

 

*3.2.3: We dringen laaggeletterdheid in onze gemeente terug.

Ook in onze gemeente komt laaggeletterdheid voor, vaak niet zichtbaar. Wij zetten ons in om laag geletterde inwoners te helpen zodat ze nog beter kunnen meedoen in de samenleving.

G

De gemeente heeft in 2019 voornamelijk ingezet op het herkennen van het gemis aan basisvaardigheden (waaronder mn. laaggeletterdheid). Zo is er een bewustheidscampagne bij voor- en basisscholen gestart waarbij de scholen ‘reclame-materiaal’ ontvangen hebben om zowel medewerkers als ouders bewust te maken van (het bestaan van) laaggeletterdheid. Ook heeft de bibliotheek, een van onze belangrijkste partners bij deze taak, bijeenkomsten georganiseerd voor een bredere doelgroep om aandacht te generen voor laaggeletterdheid. In september zijn we actief geweest tijden de landelijke week van de alfabetisering door met onze praotbus op drukbezochte plekken in de gemeente aandacht te vragen voor het gemis aan basisvaardigheden en zijn onze consulenten getraind op het herkennen hiervan.

 

Naast de uitgebreide aandacht voor bewustwording is ook onze dienstverlening aangepast aan laaggeletterdheid. We hebben uitgaande brieven van burgerzaken en belastingen aangepast en verordeningen in heldere en duidelijke taal geschreven. Ook is er een samenwerkingscontract gesloten met Anton Tijdink Techniekopleidingen, zodat zij duurzaam onderwijs kunnen blijven aan bieden aan volwassenen. Er is gerichte taalles aangeboden aan laaggeletterde inwoners.

 

In overleg met werkgevers en maatschappelijke organisaties vragen we werkgevers en organisaties zelf te investeren in laaggeletterd personeel. Ook omdat werkgevers soms aardig in beeld hebben wie dit betreft. Samen concludeerden we helaas dat de doelgroep lastig te bereiken is. Onze samenwerkingspartners hebben daarom het idee opgevat om, mede naar aanleiding van de themasessie in de raad, samen met werkgevers een interessant scholingsaanbod te ontwikkelen voor deze doelgroep, en tijdens de invulling extra alert te zijn of deelnemers niet goed kunnen lezen/schrijven en als dat het geval is ze dan extra ondersteuning aanbieden. zo proberen we de doelgroep alsnog te vinden en/of te bereiken en daarmee taboes te doorbreken.

 

We zijn ons bewust dat we niet iedere laaggeletterde in beeld hebben. Dat is onmogelijk. Daarom gaan we in 2020 verder met de ingezette lijn, want de toegevoegde waarde van de samenwerking met de betreffende partners wordt door allen erkend.

*3.2.5: Het onderwijs sluit duurzaam aan op de arbeidsmarkt en op relevante maatschappelijke ontwikkelingen.

Samen met onderwijsinstellingen en bedrijfsleven ontwikkelen we nieuwe onderwijsvormen voor de vraag naar personeel van morgen.

G

Als onderdeel van de economische beleidsvisie (2017-2023) hebben we in 2019 een nadere uitwerking gemaakt van de Human Capital Agenda (HCA). Deze hebben we in regionaal verband op de thematafel onder de aandacht gebracht en het belang van een regionale aanpak bepleit. Daaraan wordt in 2020 vervolg gegeven. Er is onder andere een tekort aan technisch opgeleid personeel in de Achterhoek.

Het interesseren van jongeren in de techniek is een eerste stap. Die hebben we opgepakt door het subsidiëren van Technobasis van het Almende College in combinatie met lespakketten bij het CIVON. Op die manier worden de onderwijskrachten gebundeld en kunnen jongeren kennis maken met de nieuwste technieken.

Daarnaast is de Interregsubsidieaanvraag voor het project Leonardo da Vinci gericht op het interesseren van jongeren (en volwassenen) voor techniek & innovatie door de Euregio toegekend. Dit is mede door financiële steun vanuit de gemeente gelukt. Tal van grensoverschrijdende projecten kunnen hierdoor de komende jaren worden uitgevoerd. De succesvolle Leonardo da Vinci expositie is in het najaar van 2019 door maar liefst 12.000 mensen uit de grensregio en daarbuiten bezocht.

Tot slot proberen we initiatieven te steunen die hoger onderwijs met nieuwe onderwijsvormen aan de regio binden. Een voorbeeld is het project Urban Oasis dat op een perceel naast het Frank Daamengebouw wordt gerealiseerd. Bij dit project werken 20 Achterhoekse bedrijven samen met studenten en de TU Delft om innovatieve concepten te ontwikkelen voor stadsparken. Dit is een project waarbij Achterhoekse bedrijven en studenten van het hoger onderwijs met elkaar innovatieve toepassingen realiseren. De planning is nu dat dit initiatief in 2020 wordt gerealiseerd.

-3. Een bloeiende economie biedt kansen voor inwoners en bedrijven

Wat wilden we bereiken? (doel)

*1.3.1: Goede bedrijventerreinen.

Wij hebben goede bedrijventerreinen om bedrijven de ruimte te bieden zich hier te vestigen en/of te kunnen groeien

G

De verkoop van bedrijfskavels op bedrijventerrein de Rieze te Ulft trekt aan en de situatie in Varsseveld is dat binnen Hofskamp-Oost II geen vrij uitgeefbaar aanbod meer beschikbaar is. Binnen onze West-Achterhoek-samenwerking waarin we gezamenlijk een 2-tal bedrijventerreinen exploiteren, zijn de verkoopdoelstellingen in 2019 ruimschoots gehaald.

In mei 2019 hebben de Achterhoekse gemeenteraden het Regionaal Programma Werklocaties Achterhoek 2019-2023 vastgesteld en november 2019 heeft ook Gedeputeerde Staten het programma vastgesteld. Daarna is een start gemaakt met het uitwerken van regionale uitvoeringsafspraken. In het vastgestelde RPW is een uitbreidingsvolume van 25 ha netto opgenomen t.b.v. de realisatie van bedrijventerrein Hofskamp-Oost III. In 2019 heeft de raad krediet beschikbaar gesteld voor het verwerven van ontbrekende eigendommen waarop een voorkeursrecht (WVG) gevestigd is. In 2020 heeft de raad krediet beschikbaar gesteld voor de verdere planvoorbereiding van HO fase III en zijn we ermee gestart.

Daarnaast moeten ook bestaande bedrijventerreinen adequaat en toekomstbestendig blijven. In 2019 is daarom gestart met een inventarisatie en onderzoek voor het revitaliseren/herstructureren van een aantal verouderde bedrijventerreinen.

*3.3.2: We versterken onze concurrentiepositie voor innovatieve en circulaire industrie.

We zien een concentratie van innovatieve maakindustrie in onze gemeente en willen deze ontwikkeling verder ondersteunen en daarmee werkgelegenheid bevorderen.

G

We faciliteren de concentratie van innovatieve maakindustrie door uitgifte van bedrijfskavels in Varsseveld en Ulft. In 2019 zijn alle bedrijfskavels op Hofskamp-Oost II verkocht/in optie gegeven. In 2019 is daarom ook gestart met de integrale planvorming voor Hofskamp-Oost III.

In een bijeenkomst in 2019 met ondernemers en wetenschappers hebben we geïnventariseerd welke aspecten van een nieuw bedrijventerrein en een goed functionerend economisch ecosysteem voor hun van belang zijn. Hieruit bleek onder meer dat een plek voor start-ups cruciaal is. Met de ontwikkeling van het Frank Daamengebouw tot een startup locatie is daaraan gevolg gegeven.. Ter uitvoering van de Regio Deal die de Achterhoek onlangs met het Rijk heeft gesloten, is in 2019 met gemeentelijke ondersteuning zowel voor het SBC+ (het Smart business Center een project binnen het Innovatiecentrum van het CIVON, die zich inzet voor innovatie in de maakindustrie en techniek. Sinds kort zijn daar aanvullende andere stuwende sectoren voor de regio aan toegevoegd namelijk de ICT, zorg, logistiek en bouw, vandaar de +) als voor de startup locatie Frank Daamengebouw een Regio Deal aanvraag voorbereid. De aanvraag voor het SBC+ is eind 2019 ingediend en de aanvraag voor de startup locatie wordt in 2020 ingediend. Op grond van een in 2019 gepubliceerd LISA-kaartbeeld (onderzoeksbureau uit Twente) blijkt dat onze gemeente binnen Gelderland en Overijssel over het hoogste aandeel bedrijven op bedrijventerreinen beschikt die tot de categorie innovatief (HTSM - topsector High Tech Systemen en Materialen) worden gerekend. Een bevestiging dat de inspanningen die we met onze partners leveren, vruchten afwerpt.

*3.3.3: Gepast werk voor inwoners.

Wij bieden samen met onze maatschappelijke partners en bedrijven onze inwoners de gelegenheid om gepast werk te vinden.

G

Duurzame arbeidsparticipatie voorziet in de arbeidsvraag en vergroot het welzijn van mensen die nu nog aan de zijlijn staan. AT Techniekopleidingen is één van de belangrijkste organisaties die daarbij kan helpen. We hebben daarom als eerste met AT Techniekopleidingen een samenwerkingscontract gesloten en een garantstelling afgegeven, zodat zij onderwijs kunnen blijven aanbieden aan de jeugd en volwassenen.

Daarnaast hebben we samen met AT Techniekopleidingen en uitzendbureau Jaws in 2018 een pilot uitgevoerd. Uit de in 2019 uitgevoerde evaluatie is gebleken dat een projectmatige opzet waarbij werkzoekenden middels een maatwerkaanpak met bedrijven en onderwijsinstellingen naar een passende baan worden geleid, een succesvolle aanpak is. Het kan een opmaat zijn naar de alternatieven die momenteel in het kader van het project "Meedoen werkt" en de uittreding van Laborijn worden onderzocht.

Ook jonge ondernemers, de ondernemers van de toekomst, hebben we geholpen. Zo hebben we voor het tweede jaar samen met Doetinchem het project "Zomerondernemer" gesteund. In 2019 hebben circa 20 jongeren met een ondernemerswens aan dit traject deelgenomen. Geëvalueerd wordt of er een vervolg komt in 2020.

Verder hebben we het jaarlijkse evenement van de Achterhoekse Jonge Ondernemers (AJO) op het DRU-Industriepark gesteund, niet alleen omdat zij voor een belangrijk deel uit jonge ondernemers uit Oude IJsselstreek bestaan, maar vooral omdat zij zich als de nieuwe generatie ondernemers in de regio maatschappelijk betrokken voelen.

*3.3.4: Afstudeerders en start-ups blijven wonen en werken in de regio en daarmee vormen wij een aantrekkelijke afstudeerregio in Nederland.

Door er zorg voor te dragen dat afstudeerders en startups in onze regio blijven wonen en werken, vormen we de afstudeerregio van Nederland, trekken we jong talent aan voor onze bedrijven en blijven we een vitale en leefbare gemeente en regio.

G

Het inzetten op afstudeerders via onze innovatiehub heeft zijn vruchten afgeworpen: we zijn van 12 studenten in 2018 naar 31 studenten in 2019 gegroeid. Daarmee dragen we bij aan de regionale doelstelling om dé stage- en afstudeerregio van Nederland te worden.

Daarnaast zijn we in de tweede helft van 2019 met Hogeschool Saxion in gesprek gegaan om HBO-studenten meer dan tot dusverre het geval is binnen onze regio te laten werken aan gerichte studie/stageopdrachten. Op die manier willen we ook meer studenten kennis laten maken met de ambitieuze bedrijven en organisaties in de regio. Het DRU-IP kan hiervoor als uitvalsbasis worden gebruikt.

Om startups aan te trekken en bestaande industriële bedrijven kennis te laten maken met nieuwe technologie, is er met het Civon, de HAN en de industriële kringen VIV en IBOIJ een actieplan geschreven. Het actieplan hebben we getoetst bij bedrijven, onderwijsinstellingen en bestaande startup locaties in Venlo en Enschede. Er hebben zich al 2 startups in het Frank Daamengebouw gevestigd.

Ter uitvoering van dit plan is gekeken naar de Regio deal die de Achterhoek met het Rijk heeft gesloten. Daarom is in 2019 met gemeentelijke ondersteuning voor zowel het SBC+ (project van het Innovatiecentrum van het CIVON) als voor de startuplocatie Frank Daamengebouw een Regio deal aanvraag voorbereid. De aanvraag voor het SBC+ is eind 2019 ingediend en de aanvraag voor de startup locatie wordt in 2020 ingediend.

Ook is er overleg met Saxion en de HAN om te verkennen over een mogelijke link tussen de HAN en de verschillende door lokale ondernemers opgezette academies. Tevens hebben we een bijdrage geleverd aan de Talententuin (een jaarlijks evenement waarbij Achterhoekse werkgevers hun carrièrekansen tonen en waar veel afstudeerders en starters een goede match vinden, maar waar ook masterclasses en workshops gegeven worden voor deze doelgroep).

*3.3.5: Het toeristisch product is met 10% gegroeid.

Samen met ondernemers uit de toeristisch en recreatieve branche willen we meer toeristen vermaken en inwoners meer van hun vrije tijd laten genieten van de vele voorzieningen in de gemeente.

G

 

Om de ambitie van 10% omzetgroei in de lopende collegeperiode te realiseren hebben we in 2019 in twee stappen gewerkt aan het opstellen van de Beleidsnota Toerisme & Recreatie. De uitkomsten van het regionale Vitaliteitsonderzoek en de expertmeeting die we afgelopen najaar samen met een raadswerkgroep hebben georganiseerd, zijn in de herziene Beleidsnotitie T&R verwerkt.

Samen met StAT en DRU Industriepark hebben we in 2019 een plan gemaakt voor een Toeristisch Informatie/Inspiratiepunt (TIP). Realisatie van het TIP voorziet in een centrale plek waar toeristen informatie op kunnen halen en inspiratie op kunnen doen voor dagjes uit en belevenissen in de gemeente en de regio. Het vormt dan tevens de centrale ontvangst voor bezoekers aan het DRU-IP. De planning is, dat het TIP DRU-IP mei 2020 wordt geopend.

Voor wat betreft de uitvoering van lokale productontwikkeling en marketing hebben we het afgelopen jaar samen met ondernemers en organisaties binnen onze gemeente onder meer de volgende producten tot stand gebracht: de Schabracq-route, een molenroute, een nieuwe toeristische plattegrond, het project plattelandsbeleving en de recreatief-toeristische beleving van Engbergen.

In 2019 hebben we samen met betrokken partners een LEADER-aanvraag voorbereid voor het doortrekken van het Keizersbeekpad met als doel om doorgaande recreatieve routenetwerken te realiseren, maar dient tevens doel als fietsverbinding voor forensen, en onderhoudspad voor het Waterschap. Indien de lopende kavelruil succesvol wordt afgerond, kan in 2020 een start worden gemaakt met de aanleg van het fietspad.

In 2019 hebben we voortgang geboekt in het proces rond de Visie Oude IJsselzone. Op basis van input van alle aanliggende Nederlandse gemeenten en het Waterschap Rijn en IJssel heeft het Ontwikkelteam van het ministerie van Binnenlandse Zaken een onderzoeksvoorstel opgesteld. Het onderzoek richt zich op het vergroten van de waterbeleving op en langs de Oude IJssel door de bestaande waarden conceptueel met elkaar te verbinden. Bovendien is voorgesteld om onderzoek te doen naar mogelijkheden om de fysieke kwaliteit op en langs het water te verbeteren. Begin volgend jaar wordt een definitief besluit genomen over uitvoering van het onderzoek. Duitse gemeenten volgen onze vorderingen om later alsnog aan te haken voor wat betreft de A-strang.

 

*3.3.6: Per kern en in het buitengebied hebben we afspraken gemaakt over ondernemerschap.

We zien dat de voorzieningen en ondernemers zowel in de kernen als ook in het buitengebied onder druk staan. We maken afspraken met hen over de mogelijkheden om voorzieningen te behouden.

G

Voor de beoordeling van uitbreidingswensen van niet-agrarische bedrijven in het buitengebied hebben we een conceptversie voor een toetsingskader opgesteld. Daarover vindt in 2020 afstemming met de provincie plaats, waarna we ondernemers in het buitengebied duidelijkheid kunnen verschaffen over mogelijkheden voor eventuele uitbreiding..

De pilot "Ondernemers aan zet" in Terborg is afgerond en heeft een aantal concrete voorstellen opgeleverd die zijn uitgewerkt door de lokale ondernemers. De uitkomst van dit proces wordt begin 2020 aan de lokale bevolking en aan het college gepresenteerd. Op basis daarvan gaan we met de lokale ondernemers en partners kijken naar vervolgstappen. De in Terborg gehanteerde aanpak gaan we in 2020 evalueren en kan een vervolg krijgen in andere kernen.

*3.3.7: We hebben een breed platform van bedrijven en organisaties dat ons adviseert over economische groei.

Samen met de bedrijven- en ondernemersverenigingen en met andere partners in onze gemeente onderzoeken en bespreken we de ontwikkelingen in de economie en maken we afspraken hoe de economie te bevorderen.

G

Met vertegenwoordigende partijen als onze industriële kringen (IBOIJ en VIV), detailhandelsverenigingen (OPFOIJ), toeristische ondernemers (IJzersterk genieten) en met de landbouwsector (LTO) voeren we periodiek overleg. Daarnaast nemen we deel aan netwerken zoals de Hunten Businessclub. Uitwerking van opgaven zoals de Toekomstvisie (brede Omgevingsvisie) vindt veelal thematisch plaats.

Om grotere en integrale sectoroverstijgende onderwerpen te behandelen, hebben we geconstateerd dat een strategische overlegstructuur met betrokkenen die vanuit verschillende invalshoeken een bijdrage kunnen en willen leveren van toegevoegde waarde kan zijn. Een eerste aanzet was de bijeenkomst met ondernemers en maatschappelijke organisaties in 2019 waar de samenhang tussen werklocaties en onderwijs- en innovatieplekken en de versterking daarvan is besproken. Het daadwerkelijk oprichten van een dergelijk adviesorgaan is verschoven naar 2020.

-4. Over grenzen heen kijken

Wat wilden we bereiken? (doel)

*3.4.1: We hebben een intensieve samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid binnen de Achterhoek.

Als gemeente overleggen we een aantal keren per jaar met ondernemersverenigingen als IBOIJ en VIV en met opleidingsorganisaties in de gemeente en daarbuiten. Dat doen we om vooral samen ontwikkelingen te benoemen en gezamenlijk te werken aan maatschappelijke opgaven. In regionaal verband werken deze drie O's samen in de Achterhoek Board en de Thematafels van de Regio Achterhoek.

G

In het tweede kwartaal 2019 is de Achterhoek Visie 2030 vastgesteld. De Visie 2030 geeft aan waar de Achterhoek Thematafels, Achterhoek Board en Achterhoek Raad de komende jaren samen hun energie op richten. Het is nu aan de Thematafels om de visie uit te werken in concrete activiteiten. Enkele concrete activiteiten die in 2019 vanuit de nieuwe samenwerking tussen ondernemers, onderwijs en overheid zijn ontstaan zijn de regionale woonagenda, het onderzoek naar 2e fase N18, innovatieve hotspots De Marke, De Steck en het Frank Daamengebouw. Ook heeft de regio succesvol gelobbyd voor de versnelde aanpak van de A12 en zijn we als Achterhoek aangewezen als één van de landelijke agro-innovatie regio's.

Op 15 juli 2019 is ook de Regio Deal Achterhoek formeel bekrachtigd door het ministerie van LNV. Hiervoor is een Rijksbijdrage van 20 miljoen beschikbaar gesteld uit de zogeheten Regio Envelop. De Achterhoek Board heeft een toetsende rol bij de voordracht van de projecten voor de Regio Deal, projecten moeten ook passen binnen de ambitie van de Achterhoek Visie 2030. De looptijd van de Regio Deal is 2019 - 2022. De middelen uit de Regio Deal worden, samen met het investeringsfonds en gebiedsopgave Achterhoek, ingezet voor concrete activiteiten voortkomend uit de Achterhoek Visie 2030.

In het tweede kwartaal van 2019 hebben we samen met de gemeenten Doetinchem, Winterswijk en Aalten een verkennend onderzoek gedaan naar subsidiemogelijkheden voor een project op het gebied van Grensoverschrijdende samenwerking, waarin o.a. ook de activiteiten van het Internationaal Netwerkbureau worden ondergebracht. Uit het onderzoek is gebleken dat hier kansen liggen voor een Regio Deal aanvraag; in 2020 wordt daarom een officiële Regio Deal aanvraag ingediend.

Voor de Regio Deal is cofinanciering noodzakelijk. Ook van de gemeenten in de Regio Achterhoek is cofinanciering gevraagd. Deze is gerelateerd aan het inwoneraantal van een gemeente. Voor Oude IJsselstreek betekent dit een bedrag van €721.076 voor de periode 2019 -2022. De gemeente heeft hier concreet zijn toezegging voor gedaan. De cofinanciering betreft een intentie, de daadwerkelijke afrekening is afhankelijk van aan welke projecten Oude IJsselstreek deelneemt. Op dit moment is bekend dat Oude IJsselstreek deelneemt aan de Regio Deal aanvragen voor het Frank Daamengebouw onder de naam Smarthub Incubator Industry (project van CIVON) en Heuvelstraat Silvolde (project van Wonion).

*3.4.2: Er is een structurele samenwerking met Duitse buurgemeenten op verschillende beleidsvelden.

Als gemeente spreken we onze buurgemeenten over verschillende zaken. Daar waar mogelijk bekijken we of samenwerking ons beide verder brengt. Dat kan beleidsmatig als er gezamenlijke doelen zijn, maar ook in de uitvoering van werkzaamheden. Deze samenwerkingsafspraken bespreken wij in de regionale ambtelijke en bestuurlijke overleggen zoals in het D(uitsland)5 / NL7 overleg.

G

Met Bocholt vindt structureel overleg plaats over verschillende dossiers. In 2019 is de samenwerking in het kader van de Kinderuniversiteit en op het gebied van sport en cultuur versterkt. Wij helpen de Duitsers actief om het aanbod van de Kinderuniversiteit in Nederland onder de aandacht te brengen. Als gemeente hebben we contacten tussen de DRU en de voormalige textielfabriek KUBAAI in Bocholt tot stand gebracht, zodat deze beide organisaties hun culturele aanbod nu op elkaar af stemmen en aan beide zijden van de grens aan kunnen bieden. Op het gebied van sport hebben we het concept van "Walking Football" (ouderenfootball) in Bocholt geïntroduceerd.

Met Isselburg zijn we in gesprek over water en natuuropgaven en toeristische ontsluiting in het grensgebied, zoals de ontsluiting van Landfort vanuit Duitsland .

Met Emmerich werden de banden aangehaald. Op 17 september bracht de gemeenteraad van Emmerich een raadsbezoek aan Oude IJsselstreek. Samen met Emmerich, Montferland en Doetinchem werd ook het evenement "Hallo Europa" georganiseerd. Deze ontmoeting tussen Duitse en Nederlandse scholieren in het kader van 75 Jaar Vrijheid vond plaats op 19 september.

*3.4.3: We maken het gemakkelijker voor Nederlandse en Duitse bedrijven om over en weer zaken te doen.

We proberen belemmeringen die het gevolg zijn van onder andere verschillende wetgeving en cultuurverschillen weg te nemen. Door informatie te delen en bedrijfsleven met elkaar in contact te brengen, wordt zaken doen over de grens voor ondernemers gemakkelijker.

G

In 2016 heeft Oude IJsselstreek samen met de Wirtschafstsforderung Bocholt het Internationaal Netwerkburo opgericht. Het buro adviseert en ondersteunt Nederlandse en Duitse ondernemers bij het grensoverschrijdend zaken doen. Van 2016 tot en met 2018 kreeg het Netwerkburo een INTERREG subisidie van de EUREGIO Rijn Waal. Daarna werden in 2019 de activiteiten van het buro zelfstandig voort gezet. De gemeente Aalten trad in 2019 toe als nieuwe partner. In 2019 werd ook een nieuwe Matchmaker voor het Netwerkburo aangesteld. De Matchmaker is een adviesmakelaar die Nederlandse en Duitse bedrijven adviseert bij het grensoverschrijdend zaken doen. Hij adviseerde in 2019 134 Nederlandse en Duitse ondernemers. Bij ondernemersverenigingen bracht hij het aanbod van het Netwerkburo onder de aandacht.

Het Netwerkburo organiseerde in 2019 verschillende ondernemersbijeenkomsten zoals een zomerborrel, en themabijeenkomsten over de gevolgen van de Brexit en de krapte op de arbeidsmarkt in de grensstreek.

Met de gemeente Oost Gelre en EUREGIO Gronau heeft het Netwerkburo een samenwerkingsverband opgezet voor de organisatie van een grote ondernemersbijeenkomst in het voorjaar van 2020 over het thema Waterstof.

De activiteiten van het Netwerkburo maken deel uit van een nieuw projectvoorstel voor subsidie in het kader van de Regio Deal van de Regio Achterhoek en het Rijk. Het idee voor dit projectvoorstel ontstond in 2019 en is een gezamenlijk initiatief van de gemeenten Oude IJsselstreek, Aalten en Winterswijk en de Wirtschaftsforderung Bocholt. Het project heeft als doel om grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren te stimuleren en gemakkelijker te maken. Het definitieve voorstel wordt in het eerste kwartaal van 2020 ingediend bij de Regio Achterhoek, zodat voor de zomer van 2020 een besluit kan worden genomen over de subsidiebijdrage. Aanbevelingen van het rapport GEA (Grensoverschrijdende Economische Aanpak) zijn onderdeel van dit nieuwe project.

 

-5. Duurzaamheid geeft nieuwe energie

Wat wilden we bereiken? (doel)

*1.5.1: Iedereen herkent de noodzaak en is zich bewust wat hij/zij kan bijdragen aan verduurzaming.

G

Op het gebied van communicatie en voorlichting zijn stappen gezet. Zo is een periodieke duurzaamheidspagina gecreëerd in de lokale krant waarin steeds thema's rond duurzaamheid aan de orde komen. Communicatie voor de inwoners over het verduurzamen van je eigen woning gaat daarnaast ook via het Verduurzaam energieloket/ Agem energieloket. Het loket heeft verschillende gemeentelijke en regionale acties gehouden in 2019. Voorbeelden zijn de Achterhoekse bespaar actie, de Achterhoekse duurzame huizen route, de lekker wonen beurs ed).

Specifiek voor "uitnodigingskader lokale duurzame energie opwekking" en "het Achterhoek energieloket" zijn in het najaar van 2019 twee algemene informatieavonden georganiseerd. Ook is voor de gemeenteraad een expertmeeting gehouden met onder meer prof. Van Wijk over waterstof. 

*1.5.2: Zelf opwekken van electriciteit (duurzame energie).

Op dit moment verbruiken we ongeveer 200 GWh per jaar aan energie, waarvan een groot deel nog grijze energie. In 2030 moeten we energieneutraal zijn. Dit willen we bereiken door circa 185 GWh per jaar aan elektriciteit om te zetten naar eigen opgewekte, groene energie. Daarnaast gaan we 41 GWh per jaar besparen op energie. Op dit moment hebben we circa 60% gerealiseerd. Dit betekent dat we nog 40% moeten behalen door besparing en omzetting naar groene energie.

G

Het "Uitnodigingskader lokale duurzame energie opwekking" is vastgesteld door de gemeenteraad. Er zijn hierin kaders vastgelegd waar welke vorm van duurzame energieopwekking wordt toegestaan en onder welke voorwaarden. In het najaar 2019 zijn vier zonnevelden geselecteerd; deze kunnen een omgevingsvergunning indienen. Het gaat om een totaal van 28 ha zonnevelden netto en 36 ha bruto, goed voor 35GWh/jr duurzaam opgewekte elektriciteit.

Het burgerinitiatief van Comité Leefbaar Megchelen is van start gegaan met een postcoderoosproject.

Het project zonnige bedrijven loopt goed, er hebben 75 geïnteresseerde bedrijven zich gemeld en dat heeft geresulteerd tot 20 bedrijven die daadwerkelijk subsidie hebben aangevraagd. In dit project worden bedrijven met grote bedrijfsdaken gefaciliteerd om zonnepanelen op het dak te leggen. Er is zelfs een nieuwe fase van start gegaan. De theoretische potentie zon op dak is groot, er zijn echter veel belemmeringen waardoor zon op dak vaak niet rendabel is. De verwachting is dat eind 2022 12 ha zonnedak is gerealiseerd (17 GWh/jr).

Daarnaast is afgelopen jaar een Zon op Erf gerealiseerd. Windpark Den Tol wordt naar verwachting eind 2020 en in 2021 gebouwd.

Er is nog niet besloten over de deelname aan het regionale aanjaagfonds voor de voorfinanciering van lokale energie opwek-projecten. Er is een algemeen oriënterend onderzoek gedaan en een implementatieplan geschreven. Dit heeft nog niet geleid tot het instellen van een aanjaagfonds. We onderzoeken nog andere methodes.

*1.5.3: Vervanging van aardgas door andere warmtebronnen.

We gebruiken circa 50 miljoen m3 aardgas per jaar in onze gemeente. De doelstelling is om in 2030:
- 13 mln m3 aardas te vervangen door andere warmtebronnen.
- 27 mln m3 aardas te besparen (zie hiervoor het doel 'energie, elektriciteit en aardgas besparen').

Op dit moment hebben we ongeveer 36% van de doelstelling behaald. We moeten dus nog 64% realiseren in de komende 12 jaar.

G

Het klimaatakkoord is definitief, dit betekend dat we in Nederland in 2050 de CO2 uitstoot met 95% willen verlagen. Daarnaast gaat Nederland stapsgewijs van het aardgas af, in 2050 moet dit proces zijn voltooid. Een deel van de gemeentelijke opgave uit het klimaatakkoord wordt verwoord in een Regionale Energie Strategie (RES). In de RES staan de regionale opgave voor duurzame energie en warmte uitgewerkt. In 2019 zijn de voorbereidingen voor de RES goed op stoom gekomen. In juni 2020 komt de concept RES, in maart 2021 de RES 1.0.

Naast de opwekking van duurzame energie is de Regionale Warmte Strategie (RWS) een belangrijk onderdeel in de RES. De RWS is in 2019 uitgewerkt en geeft een goed beeld van de warmte vraag en aanbod op regionaal niveau. Ook het alternatief voor aardgas wordt al in grote lijnen duidelijk. Op basis van onder andere de RSW moet de gemeente eind 2021 een Transitievisie Warmte (TVW) vaststellen. In de TVW staat wanneer welke wijk van het aardgas afgaat en wat de alternatieve warmtebron is. Er is een regionale warmtegroep die de deze klus voorbereidt.

AgroGAS zal na realisatie veel biogas produceren. Hiermee wordt een groot deel van de aardgasvervanging binnen de gemeente ingevuld. AgroGas heeft inmiddels een onherroepelijke vergunning.

De gemeente doet mee met het programma "Wijk Van De Toekomst". De Wijk van de Toekomst is een provinciaal programma dat pilotwijken helpt om stapsgewijs van het aardgas af te gaan. We hebben subsidie aangevraagd en gekregen voor de eerste fase. In 2020 wordt deze eerste fase uitgevoerd. Er wordt gekeken of er voldoende mogelijkheden en animo zijn in de beoogde wijk om het proces te starten.

*1.5.4: We besparen energie, electriciteit en gas.

We gebruiken circa 40 miljoen m3 aardgas per jaar in onze gemeente. Hiervan willen we 27 mln m3 aardgas besparen. De overige 13 mln m3 zetten we om in andere vormen van warmteopwekking. (Zie ook het doel 'vervanging van aardgas'.)
Daarnaast verbruiken we ongeveer 200 GWh aan elektriciteit per jaar. Hiervan willen we 41 GWh besparen. De overige 185 GWh vervangen we door eigen opgewekte, groene energie. (Zie ook het doel 'zelf opwekken van groene energie'.)
Deze doelen hebben we in 2030 behaald.

G

De besparingsopgave is groot, vooral voor aardgas. Op vele terreinen wordt hieraan gewerkt en elk jaar besparen we een paar procent. We zijn deelnemer aan het Agem Energieloket (voorheen VerduurSaam energieloket), we hebben duurzaamheidsleningen voor onze inwoners en we zetten bedrijven aan tot energiebesparing. We doen ervaring op met het energieneutraal renoveren van bestaande woningen. Nieuwe vergunde woningen zijn al aardgasloos. Ook zijn we bezig met het verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen.

In september is de duurzaamheidslening opgenomen in een nieuwe bredere leningvorm de Toekomst Bestendig Wonen lening. Deze leningsvorm wordt met co-financiering van de provincie uitgevoerd.

*1.5.5: We scheiden 75% van ons huishoudelijk afval in 2020, in 2025 is dat 90%.

Het ingezamelde gescheiden afval wordt verwerkt en hergebruikt.

G

De doelstelling om in 2020 - 75% van het huishoudelijke afval te scheiden is inmiddels gehaald. We zetten ons nu vooral in om de kwaliteit van de grondstoffenstromen te verbeteren. Met name de kwaliteit van het PMD verdient extra aandacht. Ook zit er nog veel (40%) gft in het restafval. We communiceren hier gericht op en er is een afvalcoach aangesteld, die mensen helpt het afval beter te scheiden.

In 2019 zijn we begonnen we met het evalueren van de samenwerking met Buha. Het contract met Buha voor de inzameling van rest-, PMD en groenafval loopt eind 2020 af.

In 2019 zijn we gestart met onderzoeken of de inzameling van grof huishoudelijk afval verbeterd kan worden. Er worden mogelijke scenario's voor de inzameling van Grof Huishoudelijk Afval uitgewerkt.

*1.5.6: We dringen het gebruik van originele (primaire) grondstoffen terug en sluiten daarbij aan op landelijke normen.

Hierbij stimuleren we ook het hergebruik van grondstoffen en materialen.

G

De gemeente is begonnen met circulair inkopen. We besteden steeds meer aandacht aan specifieke voorwaarden rond circulariteit. Zo nemen we circulariteit steeds vaker mee in de aanbestedingseisen of -voorwaarden, zoals rond de aanbesteding van de nieuwe brug Hoge brug – Melkvonder te Ulft.

In de Heuvelstraat doen we ervaring op, samen met Wonion en andere partners, met circulair bouwen. Daarnaast is een aanbesteding in voorbereiding voor het circulair bouwen van een brug.

De gemeente doet vanaf 2020 mee aan een regionaal project de CirkelRegio.

In het Bouwbesluit is een eis opgenomen dat alle nieuw te bouwen woningen en kantoren dienen te voldoen aan de MilieuPrestatie Gebouwen (MPG). De berekening van de MPG is een standaard indieningsvereiste. De huidige wettelijke norm is nog niet erg scherp gesteld. Deze norm zal in de loop van de tijd landelijk worden aangescherpt. De woningen en kantoren die de afgelopen tijd zijn vergund voldoen allemaal aan de MPG.

-6. Van buiten naar binnen werken

Wat wilden we bereiken? (doel)

*4.6.1: De inwoner vindt dat we goed zichtbaar zijn in de wijk.

De inwoner heeft meer contact met medewerkers van de gemeente in de eigen buurt. En inwoners ervaren het als een verbetering. Wij komen elkaar tegen op allerlei plekken, buurten en wijken. We ontmoeten elkaar, werken samen en we steken de handen uit de mouwen.

O

Afgelopen jaar zijn er meerdere initiatieven opgestart waarmee we meer zichtbaar zijn in de wijk. Zo is het team vergunningen bijvoorbeeld meer op locatie en in overleg. Dit heeft onder andere geresulteerd in een sfeertafel-overleg in Silvolde waarin alle betrokken partijen zijn vertegenwoordigd. In verschillende kernen sluiten onze collega's aan bij initiatieven en houden de gebiedsmakelaars spreekuren, zoals in de Lichtenberg in Silvolde en in het oude politiebureau in Varsseveld. Ook is er in 2019 een oude SRV-bus aangeschaft, die via een oproep in de krant en social media de naam "Praotbus" heeft gekregen. De bus heeft (voor de aanpassingen) al met succes in kernen gestaan om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen. De aanpassingen aan de bus zijn in 2019 niet gerealiseerd, dit zou begin 2020 plaatsvinden. Bedoeling was om inzet van de bus in 2020 door te zetten; er lagen inmiddels veel aanvragen voor gebruik ervan. Door brandschade is de bus echter total loss verklaard. We gaan in 2020 dan ook op zoek naar een nieuwe oplossing.

*4.6.2: De inwoner vindt dat de gemeente hem goed informeert.

De inwoner ontvangt of vindt de informatie die hij nodig heeft. Deze informatie is helder en begrijpelijk. De gemeente gebruikt verschillende manieren om inwoners en bedrijven te bereiken. Dat varieert van persoonlijk contact via sociale media tot een brief.

G

We voeren de communicatievisie 'oog en oor voor communicatie' uit. Zowel digitaal als op papier communiceren we meer via beeld. We maken onder meer gebruik van video en vlogs (bijvoorbeeld over afvalscheiding), digitale nieuwsbrieven (o.a. voor de Toekomstvisie), online stemmen (sportverkiezing), infograhics (informatieve illustraties/afbeeldingen). Voor het aanvragen van paspoorten zijn we gestart met het experiment Beeldtaal; een brief die bestaat uit korte teksten met foto's of afbeeldingen. We hebben de gemeentebus (de Proatbus) gelanceerd, waarmee we op locaties in de gemeente in gesprek gaan met onze inwoners over verschillende onderwerpen. Er zijn trainingen georganiseerd voor het verbeteren van de kwaliteit en leesbaarheid van de collegevoorstellen en van brieven en er zijn nieuwe schrijfwijze gemaakt.

*4.6.3: We zijn digitaal goed bereikbaar.

95% van de diensten kan de inwoner digitaal aanvragen en afhandelen. Inwoners kiezen zelf hoe en wanneer ze contact leggen met de gemeente. Inwoners weten welke risico’s de digitale wereld met zich meebrengen.

G

In 2019 zijn we begonnen met het opstellen van een nieuwe visie op dienstverlening, hiermee gaan we zorgen dat inwoners op een veilige, toegankelijke en privacy-proof manier haar producten en diensten kunnen aanvragen bij de gemeente. Ook is in 2019 onze website vernieuwd, en is onze digitale bereikbaarheid verbeterd. Inwoners ervaren de website nu als duidelijker, overzichtelijker en makkelijker.

We zijn in 2019 begonnen met het moderniseren en toegankelijk maken van PDF-formulieren. Als voorloper op de in 2020 vast te stellen visie op dienstverlening, zijn we eind 2019 zijn we begonnen met het verder ontwikkelen van webformulieren voor de minimaregelingen, zoals bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. Nog steeds is circa 48% van de producten en diensten digitaal aan te vragen, echter gaan we dit verder duiden en verbeteren in 2020.

*4.6.4: We zoeken naar manieren om samen op te trekken en maatschappelijke doelen te realiseren.

Een gelijkwaardige samenwerking tussen gemeente en (groepen) inwoners, bedrijven en organisaties, vraagt veel van ons allemaal. Dit betekent enerzijds wat voor de medewerkers van de gemeente. Het vraagt om de juiste medewerker op de juiste plaats op het juiste moment. Hierdoor kunnen we flexibel inspelen op de vragen. Anderzijds moeten we gebruik maken van alle kennis en informatie die we als gemeente hebben. Dit heeft consequenties voor alle data en informatie waar we toegang toe hebben. Gegevens die wij tot onze beschikking hebben (big data) gebruiken we op een verantwoorde manier.

G

Afgelopen jaar is er veel aandacht geweest aan de doorstroom van medewerkers binnen de organisatie, zo is op dit onderwerp het beleid vernieuwd. Mede hierdoor is gebleken dat de organisatie flexibeler kan inspelen op de problematiek die op de organisatie af komt . Tav het gebruik maken van de beschikbare data zien we dat we steeds meer aan data-analyse doen, bijvoorbeeld op sociaal domein en de Human Capital Agenda . Regionaal hebben we onderzocht hoe we meer en beter gebruik kunnen maken van onze eigen data en die van het CBS. Dat heeft geleid tot de opdracht voor een kwartiermaker voor een Platform Maatschappelijke Informatie Achterhoek. 

*4.6.5: De basishouding is ‘ja mits’, maar soms is ‘nee’ het enige antwoord.

We gaan uit van mogelijkheden en denken mee met onze inwoner. Bij vraagstukken maken we de afweging tussen de juridische regels, de financiële consequenties en de maatschappelijke effecten. Als we ‘nee’ moeten zeggen, leggen we uit waarom dit zo is. We moeten ons houden aan wetten en regels en rekening houden met het algemeen belang, maar zoeken hierin naar een redelijke balans.

G

Inmiddels hebben we overzicht van onze beleidsregels en verordeningen. Van hieruit gaan we ons beleid, daar waar het belemmerend werkt, aanpassen. Zodat we beter vanuit de bedoeling kunnen werken. Verschillende teams zijn bezig om bewust te werken vanuit de ja, mits-houding.

-7. Een visie op onze omgeving

Wat wilden we bereiken? (doel)

*1.7.1: Op 1 januari 2021 zijn we klaar voor de omgevingswet.

Dit betekent dat de inrichting van de systemen op de belangrijkste punten klaar is. In 2024 moeten we geheel aangesloten zijn op het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), in 2021 verwerken we de aanvragen digitaal. Verder vraagt de nieuwe wet een andere manier van werken. We gaan aan het werk met de nieuwe wetgeving.
 

Daarvoor is het nodig dat de volgende onderdelen er zijn:

  • omgevingsvisie(toekomstvisie)
  • omgevingsplan
  • omgevingsvergunning
O

Het doel is in 2019 onveranderd gebleven, en zal ook in 2020 niet anders worden: op 1 januari 2021 zijn we klaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Dat betekent dat we beschikken over de vereiste instrumenten (Toekomstvisie*, -Plan, - Programma's en -Vergunning), dat we aangesloten zijn op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), en dat we werken in de geest van de Omgevingswet. Oorspronkelijk wilden we in 2019 het eerste concept van de Toekomstvisie, en de Veegverordening gereed hebben (eerste stap in traject Omgevingsplan). Dit wordt conform afspraken respectievelijk het eerste en tweede kwartaal van 2020.

*Met Toekomstvisie wordt de Omgevingsvisie bedoeld, met een bredere scope dan wettelijk in de Omgevingsvisie nodig is.

*1.7.2: Meer ruimte voor initiatieven en passende oplossingen.

Na de invoering van de Omgevingswet kunnen we uitgaan van minder regels, overzichtelijker regels en snellere besluitvorming. Meer ruimte voor initiatieven en meer aandacht voor de lokale situatie, opdat er een passende oplossing komt.

G

Het overzicht van de beleidsplannen en verordeningen is gereed. Op basis hiervan bekijken we waar de regels minder en/of overzichtelijker kunnen. Daarnaast voegen we hier de regels die wij in de zogeheten bruidsschat krijgen toe. Hierna maken we de slag naar Toepasbare Regels.

-8. Flexibel wonen op maat

Wat wilden we bereiken? (doel)

*1.8.1: Vraag en aanbod zijn kwantitatief en kwalitatief beter in balans; de ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod is kleiner dan nu.

Onderzoek geeft aan dat op dit moment er binnen de huidige woningvraag sprake is van een tekort aan gelijkvloerse woningen en starterswoningen (goedkope rijtjeshuizen). Er nu een overschot aan vrijstaande koopwoningen. De behoefte is kleiner bouwen voor zowel jong als oud. Bovendien is er sprake van een mismatch tussen kernen: er is in Varsseveld, Gendringen en Silvolde geen evenwicht tussen de vraag naar nieuwe woningen en het aanbod aan plannen. In Ulft en het buitengebied is er een overschot. Terborg zit er tussenin.

G

Uit recent bevolkingsonderzoek blijkt dat de groei van het aantal huishoudens langer aanhoudt dan was voorzien. Daarom is met de provincie afgesproken dat er ruimte is voor het bouwen van extra woningen voor deze extra huishoudens, maar dan vooral voor starters en senioren. Regionaal zijn kwalitatieve toetsingscriteria afgesproken waaraan de bouw van de extra woningen moet voldoen, deze criteria zijn in september 2019 door de raad vastgesteld. In november 2019 is de raad meegenomen in een informatieve sessie over de concept Lokale toetsingscriteria. Hierin worden regels beschreven voor het bouwen op inbreidingslocaties in de kernen en voor woningsplitsing, vrijkomende agrarische bebouwing en het stichten van landgoederen in het buitengebied. Begin 2020 worden de lokale toetsingscriteria ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Samen met de regionale toetsingscriteria hebben we dan een complete set waarmee we nieuwe woningbouwplannen gaan toetsen.

*1.8.2: Er zijn voldoende woningen geschikt om flexibel aan te passen aan veranderende behoeften (levensloopbestendige en flexibele woningen).

Levensloopbestendig wil zeggen dat ouderen niet gedwongen hoeven te verhuizen omdat de woning niet kan worden aangepast. Op termijn moet dit leiden tot minder verhuizingen en woningaanpassingen vanuit de Wmo.

G

We hebben de Toekomstbestendig Wonen Lening ingevoerd, waarbij de provincie voor 50% cofinanciert. Hiermee is een lening beschikbaar met ‘alles onder 1 dak’. Dit wil zeggen dat eigenaar bewoners voordelig kunnen lenen voor investeringen in energiebesparing en -opwekking en ook woningaanpassingen die langer thuis wonen mogelijk maken (zoals beoogd werd met de Blijverslening) en andere moderniseringen van hun woning. De Toekomstbestendig Wonen Lening is hiermee ook voor meer mensen toegankelijk dan de voormalige Duurzaamheidslening.

*1.8.3: Er zijn meer particulieren bezig met het verduurzamen van hun woning.

Vanaf 1 juli 2018 is het wettelijk verplicht om nieuwbouw Bijna Energie Neutraal uit te voeren (BENG; Bijna Energie Neutraal Gebouw). Echter het gros van de woningen staat er al. Driekwart daarvan is particulier bezit. Eigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het verduurzamen van hun woning. Er is geen verplichting maar de gemeente wil dit wel stimuleren.

G

Vanaf 1 januari 2019 moeten nieuw gebouwde gebouwen in eigendom van de overheid of in gebruik door de overheid voldoen aan de eisen van Bijna Energie Neutraal Gebouw. Voor overige nieuwbouw gebouwen is de eis nog niet van toepassing. Nieuwbouwwoningen moeten wel voldoen aan de eis dat een gebouw energiezuinig is. De te verlenen vergunningen voor nieuwbouw zijn hieraan getoetst. Bij verbouw van gebouwen ligt er geen eis voor het aanpassen van de bestaande onderdelen. In de contacten met de aanvragers is geadviseerd om ook deze onderdelen aan te passen en maximaal energiezuinig te maken.

*2.8.2: Levensloopbestendige en flexibele woningen

Er zijn voldoende woningen geschikt om flexibel aan te passen aan veranderende behoeften (levensloopbestendige en flexibele woningen.
Op termijn moet dit leiden tot minder (gedwongen) verhuizingen en woningaanpassingen vanuit de Wmo.

G

We hebben met Wonion afspraken gemaakt over het langer zelfstandig thuis wonen en de fysieke aanpassingen van de woning die daar soms voor nodig zijn. Deze zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst Wmo 2019, die op 19 augustus jl. is ondertekend. Deze afspraken moeten ertoe leiden dat vanuit de gemeente minder vaak een huurwoning moet worden aangepast, o.a. door effectievere inzet van reeds aangepaste woningen of door woningaanpassingen mee te nemen binnen de reguliere renovatie van Wonion.

Met Azora en het zorgkantoor van Menzis is afgesproken dat de intramurale capaciteit (Wlz) in onze gemeente wordt uitgebreid. Ook wordt op dit moment een businesscase voorbereid over hoe we als gemeente aan de ene kant de kosten voor hulpmiddelen en woningaanpassingen bij extramurale zorg (Wlz) in de hand kan houden, waarbij aan de andere kant toch door de zorgverlener wel effectieve zorg geleverd kan worden en het langer "zelfstandig" thuis wonen wordt gefaciliteerd.

Tot slot is er intern een taskforce geformeerd in het kader van "Wonen en Zorg". Het doel is om op basis van cijfers en behoeftemetingen te komen tot een brede visie, zodat op basis daarvan getoetst kan worden welke woningbouw er noodzakelijk en/of gewenst is, en welke woonvormen/wooninitiatieven gestimuleerd moeten worden. Denk o.a. aan wonen voor ouderen of bepaalde doelgroepen. Daarom is eind 2019 aan de zorgleveranciers en zorgvastgoed eigenaren gevraagd mee te werken aan een update van eerder gehouden inventarisaties van het aanbod. Deze wordt binnenkort besproken met de betreffende stakeholders over welke kijk zij hebben op de opgaven die aan het eind van het rapport zijn geformuleerd en we zullen de ‘oogst’ van deze bijeenkomst beschouwen als bouwstenen voor de te ontwikkelen brede visie.