Programma 3: De werkende gemeente

Opgave Een Leven Lang Leren - onderwijshuisvesting

Coalitieprogramma
De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om voor passende onderwijshuisvesting te zorgen. In nieuwbouw voor het voorgezet onderwijs in onze gemeente is inmiddels voorzien. We richten ons nu de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) in Gendringen en Silvolde.

 Wat hebben we tot dusver bereikt
We nemen onze verantwoordelijkheid als gemeente als het gaat om onderwijshuisvesting. Zo hebben we samen met onze onderwijspartners een geactualiseerd en gedragen Integraal Huisvestingsplan (IHP 2020-2032) opgesteld. Hierbij staat doelmatigheid centraal en richten ons vanuit de krimpopgave vooral op de kwaliteit van het onderwijs en op de samenwerking van scholen met bijvoorbeeld peuterspeelzalen. We bevorderen de ontwikkeling van Integraal Kind Centra’s en van doorgaande leerlijnen.

 Ontwikkelingen
De komende jaren worden de plannen voor een IKC in Gendringen en Silvolde concreet gemaakt en uitgevoerd. Voor de komende periode vraagt dit een investering van 7,7 mln. Dat is gebaseerd op de minimale varianten, gebaseerd op vernieuwbouw, circulair bouwen en kaders zoals BENG (Bijna Energie Neutraal Bouwen). Na 2023 vinden mogelijk nieuwe investeringen bij scholen in andere kernen zoals Ulft en Etten plaats, afhankelijk van de actualiteit van en behoefte tegen die tijd.

We willen meer inzetten op samenwerking tussen scholen en tussen gemeente en scholen; en onderzoeken waar scholen zelf in bij kunnen en willen dragen. Hiervoor zouden we een actieve rol in de LEA kunnen innemen.

Afhankelijk van wie bouwheer (opdrachtgever) wordt bij de nieuwbouw van de scholen kunnen we onze inzet en invloed uitbreiden en zelf keuzes maken bij nieuwbouw (bijvoorbeeld ten aanzien van circulair bouwen), dan wel beperken tot een toezichthoudende rol. Afhankelijk van de keuze heeft dit invloed op de ambtelijke capaciteit en inzet.

Door in de toekomst meer als partners te gaan samenwerken met individuele schoolbesturen kunnen we actiever gezamenlijke doelen realiseren vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheden. Deze vorm van samenwerking kan als voorwaarde gesteld worden voor de nieuwbouw en investeringen, waarbij voordelen in exploitatielasten door extra investeringen in duurzaamheid ook ten goede komen aan de bouwsom. Ook andere samenwerkingsafspraken over bijvoorbeeld passend onderwijs zouden voor de gemeente voordelen kunnen opleveren in het leerlingvervoer. Scholen zouden dan ook van deze voordelen moeten kunnen meegenieten.

Opgave Een bloeiende economie biedt kansen voor inwoners en bedrijven

Coalitieprogramma
Economie dient als een vliegwiel voor verscheidene maatschappelijke effecten op gebieden zoals leefbaarheid en zingeving en maakt deze gemeente aantrekkelijk om te wonen, werken en recreëren. De mens staat hierin centraal. Op economisch vlak is deze gemeente onderscheidend als broedplaats en clustering van de innovatieve maakindustrie. We willen inzetten op de kracht van deze gemeente, maar tegelijkertijd ook uitdagingen aanpakken. Daarom ligt onze focus de aankomende tijd op zowel de technologische innovatie broedplaats op het DRU Industriepark alsook op Hofskamp Oost fase II en III en op het gebied van human capital.

Daarnaast gaan we natuurlijk door met alle lopende zaken en blijven we ons inzetten voor een goed economisch vestigingsklimaat, zoals revitalisering van winkelkernen en nieuwe en toekomstbestendige bedrijventerreinen.

 Bedrijfskavels

 Wat hebben we tot dusver bereikt
De bedrijvenlocaties in Varsseveld zijn bijna uitverkocht! In Ulft zijn er nog enkele kavels te koop. De verkoop van bedrijfskavels gaat dus goed. Om voor de toekomst bedrijven te kunnen blijven faciliteren, ontwikkelen we een nieuw terrein op Hofskamp Oost fase III.  Veder gaan we de bestaande bedrijventerreinen waar nodig revitaliseren en vormen van samenwerking (parkmanagement) stimuleren. Daarnaast houden we bestaande bedrijventerreinen op orde. De grondexploitatie geeft, mede door het gunstige economisch klimaat, de komende jaren waarschijnlijk nog een positief resultaat. De financiële voorzieningen die we hebben getroffen, zijn gelukkig steeds minder nodig.

 Ontwikkelingen
We willen blijven investeren in de kwaliteit van bedrijventerreinen en het organiseren van parkmanagement met aandacht voor de openbare ruimte, waar nodig het actualiseren van bestemmingsplannen en het tegengaan van lege panden (verval). Hier is ook vraag naar vanuit de bedrijven. 

Graag sluiten we aan bij de ambities van de provincie als het gaat om ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’. Mogelijk dat daartoe ook financiële middelen in de vorm van een tweede HRT (Herstructurering, Revitaliseren en Transformatie) beschikbaar worden gesteld door de provincie. Wij zijn benieuwd naar de mogelijkheden van een dergelijk fonds. Als deelname voor onze gemeente positief is, proberen we daar zo mogelijk aanspraak op te doen.

Afhankelijk van de bevindingen en onderzoeken die gedaan worden naar de bestaande bedrijventerreinen, als ook op basis van de gesprekken met individuele ondernemers kunnen we per bedrijventerrein actieplannen opstellen. Mogelijk is er op basis van deze actieplannen de komende jaren budget nodig voor de verdere revitalisering en parkmanagement. 

Mogelijkheden

  • Het niet ontwikkelen en niet revitaliseren van bedrijventerreinen is geen optie, omdat dat de economische groei zou remmen. In die zin blijft de gemeente investeren en gaan de kosten voor de baten.
  • Voordelen uit de grondexploitatie die we daadwerkelijk kunnen inboeken, kunnen we in de exploitatie meenemen. Met het opnieuw vaststellen van de Grex kunnen we dit concreet berekenen.

 Winkelkernen

Wat hebben we tot dusver bereikt
We draaien dit jaar de pilot “ondernemers aan zet” in Terborg. Indien deze pilot succesvol blijkt, willen we deze aanpak ook inzetten in andere kernen. We hopen hiermee leegstand in economisch vastgoed te reduceren en kernen vitaal te houden.

Ontwikkelingen
De gemeente heeft vooral een verbindende, ondersteunende en beleidsbepalende rol. Wel is het wenselijk om voldoende beleidsruimte te hebben om ook daadwerkelijk doelen en maatschappelijke initiatieven mogelijk te maken. Dit vraagt vooralsnog geen verdere investeringen of middelen. Wel zoals gezegd beleidsruimte, bijvoorbeeld als het gaat om eventuele woningbouwcontingenten en experimenteerruimte binnen bestemmingsplannen.

We zien voor de gemeente hierin een initiërende rol. We zouden dit ook aan het (lokale) bedrijfsleven en mkb-bedrijven over kunnen laten, maar vinden het van belang om het initiatief te nemen om ondernemers te helpen, de kernen aantrekkelijk te houden/maken binnen de ambities en schaal van die kern. Deze werkwijze past bij het  beleidsvoornemen om zoveel mogelijk van buiten naar binnen te werken. Advies is dan ook het resultaat van de pilot in Terborg af te wachten.

 Recreatie en Toerisme

Ontwikkelingen
Recreatie en Toerisme is een belangrijke pijler van de economie, 5% van de werkgelegenheid is te vinden in dit vlak. Daarnaast geeft recreatie en toerisme een impuls aan de aantrekkelijkheid van de regio en dus meer mensen hier doet wonen en werken. We zijn dan ook trots op wat er de afgelopen periode gebeurd is. Zo hebben we met ondernemers in de toeristische sector input opgehaald en samen met hen bepaald wat het huidige aanbod en het ambitieniveau volgens hen is.  Binnenkort zullen we een extern bureau een SWOT-analyse laten doen. Samen met de raad, de toeristische ondernemers en de Stichting Achterhoek Toerisme (StAT) zullen we een expertmeeting organiseren op basis waarvan een herzien beleidsplan en uitvoeringskalender voor 2020 en verder wordt geformuleerd. Ook hebben we  een nieuwe organisatiestructuur van ondernemers in de sector helpen oprichten. Hierdoor is aan belangrijke functies van de beëindigde lokale VVV in samenwerking met StAT een doorstart gegeven. Als zich goede mogelijkheden aandienen om in samenwerking met andere partners te werken aan opgaven die ons reguliere uitvoeringsbudget te boven gaan, dan doen we voorstellen voor een aanvullende dekking.

Economische Beleidsvisie

Wat hebben we tot dusver bereikt
We zijn volop bezig met het uitvoeren van de Economische Beleidsvisie en de adviezen uit het rapport Economisch Ecosysteem. De samenwerking tussen de drie clusters onderwijs, bedrijfsleven en het innovatiecentrum komt steeds beter uit de verf. We geven meer vorm aan de triple helix op lokaal niveau, waardoor de drie clusters (onderwijs in Silvolde en Terborg, maakindustrie in Varsseveld en innovatiekracht op het DRU Industriepark met bijvoorbeeld de startup locatie en het Smart Business Center) elkaar onderling nog meer versterken. Hierin ontstaat steeds meer synergie, welke de basis is voor ons economisch ecosysteem en vliegwiel voor economische dynamiek.

Zo is er een erg succesvolle pilot gedraaid met de Anton Tijdink Techniekschool waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk hebben gevonden. Deze pilot willen we graag opschalen. Zowel op lokaal niveau maar ook regionaal inbrengen bij de thematafels. Dit kan binnen de bestaande middelen. Deze inzet vraagt een tijdsinvestering en mogelijk onderwijsmiddelen, maar betaalt zich op termijn uit op bijvoorbeeld de kosten in het Sociaal Domein. En is in die zin een preventieve maatregel.

Daarnaast blijkt de rode-loper-aanpak erg succesvol. Dit vraagt niet veel van de gemeente. Het is eigenlijk een attitude, maar werpt zeer zeker zijn vruchten af. Er is erg veel waardering voor vanuit de samenleving.  Hiermee blijven we doorgaan.  

Mogelijkheden

  • Het bestaande budget voor arbeidsmarktinitiatieven kan verminderd worden tot € 150.000 door slimme inzet van de middelen. Dit levert een structurele besparing op van € 25.000.

Opgave Over onze grenzen heen kijken

Coalitieprogramma
De gemeente staat samen met andere gemeenten in de regio voor een aantal grote uitdagingen en problemen omdat vraagstukken vaak grensoverschrijdend zijn. Oplossingen worden in samenwerkingsverbanden uitgevoerd omdat je samen sterker staat en dan meer voor elkaar krijgt. Het is dus belangrijk dat we over onze grenzen heen blijven kijken. Een goede relatie met Nederlands en Duitse buurgemeenten bieden daarbij ook mooie kansen. Daarom blijven we inzetten op een goede samenwerking in de Regio Achterhoek, en gaan we samen met gemeenten langs de Oude IJssel de mogelijkheden verkennen om gezamenlijk initiatieven, mogelijkheden en opgaves op te pakken.

Samenwerking regionaal

Wat hebben we tot dusver bereikt
We zetten ons vol in op de regio Achterhoek; we  participeren op verschillende thematafels en in het Algemeen en Dagelijks Bestuur van de Regio Achterhoek. Bestuurders nemen het voortouw en zetten zich vol in voor dit samenwerkingsverband. De triple-helix samenwerking blijkt op meerdere aspecten erg nuttig (bijvoorbeeld de succesvolle pilot met de Anton Tijdinkschool en Jaws) . De problemen die we willen tackelen zijn te groot om als gemeente alleen aan te pakken. Samenwerking is essentieel om in gesprek te kunnen met het Rijk en de Provincie en om in aanmerking te komen voor financiële middelen en beleidsruimte om gezamenlijke doelen te verwezenlijken . Samen sta je sterker; maar wordt door het Rijk ook vaak voorwaardelijk gesteld.

Ontwikkelingen
We willen als gemeente, samen met partners in de regio, een actieve bijdrage leveren aan de realisatie van de Achterhoek visie 2030. Dit doen we door mee te denken met en uitvoering te geven aan de jaarplannen die tot stand komen door Achterhoek thematafels en Achterhoek Board.

We willen de samenleving beter op de hoogte houden van wat we in de Regio bereiken en wat het oplevert (zoals de Regiodeal, het Smart Business Center op het DRU Industriepark, de 2e fase N18 etc.)

Om de Regiodeal uit te kunnen voeren vraagt de Regio Achterhoek een garantstelling van 7 ton. Hoeveel hiervan daadwerkelijk ingezet moet worden is afhankelijk van welke projecten we kiezen.

De meeste gemeenten van de Regio Achterhoek richten zich met name op de gemeenten in de Gronau-regio. Omdat de Oude IJsselstreek zich op de grens van 2 regio’s bevindt, hebben we samen met de gemeente Doetinchem en Montferland ambitie uitgesproken om de samenwerking met gemeenten in de Regio Rijn-Waal (met belangrijke steden als Emmerich en Kleve) te gaan verkennen.

Het is belangrijk om het doel scherp voor ogen te houden: samenwerking is een middel, niet een doel op zich. We moeten dan ook scherpe keuzes maken in wel of niet deelnemen aan projecten en onze rol als gemeente daarin afwegen.

Samenwerking over de grens

Wat hebben we tot dusver bereikt
We hebben een goede relatie met onze Duitse buurgemeenten Bocholt en Stadt Isselburg. We zoeken de samenwerking op wanneer dat nuttig en zinvol is zoals bijvoorbeeld het Netwerkbureau en doorgaande fietsroutes. Door ondernemers te helpen over de grens te kunnen opereren stimuleren we een grensoverschrijdende arbeidsmarkt.  Hier is eigenlijk niet veel voor nodig behalve regulier bilateraal overleg, en goede focus op de inhoudelijke agenda.

Daarnaast zijn we actief deelnemer van de Ring van Europese IJzersteden en wordt in projecten onze ijzer-geschiedenis en ook nieuwe ijzerbewerkingen in de samenleving onder de aandacht gebracht en we zijn lid van twee Euregio-verbanden.

Ontwikkelingen
In 2021 zal de jaarvergadering  Ring van Europese IJzersteden in onze gemeente gehouden worden. Dit is op de vergaderingen van de Ring van Europese IJzersteden al kenbaar gemaakt. De kosten hiervan bedragen minimaal € 30.000. Daarnaast vragen we cofinanciering aan, om hiermee wat meer dan het minimale te kunnen aanbieden.  

De aanbevelingen uit de Grensoverschrijdende Economische Aanpak willen we even laten rusten. De meeste komen op natuurlijke momenten aan bod.

Mogelijkheden

  • Er is € 50.000 euro beschikbaar om initiatieven in de samenwerking met regionale en Duitse partners financieel te kunnen ondersteunen. Dit zou verminderd  worden, waardoor er aan minder initiatieven bijgedragen kan worden. Bij interessante projecten kan, indien nodig, per keer gekeken worden of het college hieraan wenst bij te dragen en in hoeverre er middelen beschikbaar zijn uit andere budgetten. Anderszins zou de raad gevraagd kunnen worden extra middelen vrij te maken.

Overige onderwerpen programma 3

In principe vallen alle onderwerpen van programma 3 onder een opgave. Daarnaast zijn er ontwikkelingen die integraal opgave – en programmaoverstijgend kansen bieden.

Sectorale opgaven
Sectorale opgaven zoals ‘nieuwe woonvormen aan het water’, recreatieve opgaven, opgaven als waterberging en waterbeheer, natuurontwikkelingsopgaven vragen om een integrale benadering. Samen met het Waterschap Rijn & IJssel brengen we momenteel de opgaven en wensen langs de Oude-IJssel ter hoogte van Ulft in beeld. Een gecoördineerde en gecombineerde aanpak verhoogt de kans op een succesvolle realisatie van de verschillende onderdelen op termijn. Hiermee geven we uitvoering aan de betreffende motie die door de raad is aangenomen. Hiertoe willen we gedurende vier jaar € 100.000 op de investeringenlijst opnemen.

Een soortgelijke situatie geldt voor onderwijs, innovatie en arbeidsmarkt initiatieven i.r.t. de expanderende maakindustrie binnen onze gemeente hetgeen resulteert in bovengemiddelde werkgelegenheidsgroeicijfers en een aanhoudende ruimtevraag. Nieuwbouw van het Almende college, ontwikkeling van de startup-locatie Frank Daamen, doorontwikkeling van Innovatiecentrum CIVON, uitbreiding van AT-Bedrijfstakschool en het in exploitatie nemen van bedrijventerrein Hofskamp-Oost III zijn ontwikkelingen die niet op zich zelf staan, maar met elkaar bijdragen aan een florerend economisch ecosysteem.

De Toekomstvisie waaraan we momenteel werken, biedt op termijn het integratiekader om ontwikkelingen en opgaven op een overzichtelijke wijze samenhangend in beeld te brengen.