Programma 2: Een leefbare gemeente

Waarom en waartoe

In de gemeente Oude IJsselstreek doet iedereen ertoe. We willen een gemeente zijn waar inwoners bewust en gezond leven. Waar kinderen en jongeren kansen krijgen zich te ontwikkelen. Een samenleving waarin mensen elkaar ontmoeten en voor elkaar klaar staan. We kijken hierbij naar wat mensen wel kunnen en niet naar wat ze niet (meer) kunnen. We zien graag dat iedere inwoner meedoet en een bijdrage levert aan de maatschappij. Als mensen even -of langer- hulp nodig hebben, dan zorgen we daarvoor.

Er zijn flinke opgaven in het sociaal domein. We zien dat we meer hulp en ondersteuning moeten inzetten, onder andere door een toename van het aantal jongeren in de jeugdhulp maar ook door demografische ontwikkelingen zoals de vergrijzing. Tegelijkertijd hebben we te maken met financiële tekorten die om structurele veranderingen vragen.

We willen gaan doen wat echt nodig is. Wij hebben ervoor gekozen om te werken aan een kwaliteitsslag in het Sociaal Domein om binnen de financiële kaders te komen. Hierbij beogen wij een inhoudelijke verandering. Wij willen dingen anders doen en daardoor verbetering voor de inwoners realiseren. Ook willen wij dat de uitvoering van het Sociaal Domein binnen de financiële kaders wordt gebracht.

Ons doel is vooral om aan te sluiten bij al het goede en bestaande wat er al is. Denk aan het sterke verenigingsleven, de vele vrijwilligers die onze gemeente rijk is, initiatieven vanuit buurten en kernen en de inzet vanuit betrokken professionals. De ambitie/opgave is de beweging te maken naar versterking van de samenleving en het voorliggend veld. Dit moet ook zichtbaar worden in een (geleidelijke) ombuiging van de financiële verhoudingen. Op dit moment gaat nog steeds het grootste deel van het beschikbare budget naar de specialistische, geïndiceerde hulp. We willen toe naar minder inzet van middelen in de zwaardere zorg en meer inzet op preventie en samenleving.

De weg waarlangs we verder transformeren hebben we samengevat in drie hoofdlijnen:

  • Normaliseren; wij willen het vermogen van mensen bevorderen om zich aan te passen en eigen regie te voeren in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven (positieve gezondheid), wij willen dat niet allerlei zaken die gewoon bij het leven horen tot problemen worden gemaakt en als er toch zorg nodig is moet deze zo licht en dichtbij als mogelijk.
  • Voorkomen; wij willen de preventieve infrastructuur van de kernen versterken, de sociale omgeving van onze inwoners heeft een belangrijke rol en wij willen dat deze optimaal kan helpen om zwaardere zorg te voorkomen.
  • Innoveren/Samenwerken; wij zoeken naar strategische partners om samen te innoveren, slagkracht te vergroten en versnippering en bovenmatige administratieve lasten tegen te gaan. De doorgeslagen juridisering en marktwerking staat wat ons betreft de transformatie in de weg.

Bijdrage aan opgaven

Om hier invulling aan te geven zijn twee bestuurlijke hoofdopgaven geformuleerd. Deze vormen het hart van dit programma:

  • Meedoen aan de samenleving

Onder de opgave Meedoen aan de samenleving staan voor 2020 en verder vier grote bestuurlijke prioriteiten c.q. projecten op het programma:

  1. de Kwaliteitsslag ( inclusief monitoring);
  2. de inrichting van de toegang tot Jeugd en de doorontwikkeling daarvan tot integrale toegang;
  3. het versterken van de samenleving (verdere transformatie van het basisniveau/voorliggend veld);
  4. de opgave rondom de uitvoering van de taken uit de Participatiewet.
  •  Een leven lang leren

De opgave Een Leven Lang Leren voeren we uit binnen Programma 2 en Programma 3.
Binnen Programma 2 gaat dit over Zorg en Ondersteuning, binnen Programma 3 over Economie.
Belangrijke doelstellingen binnen Programma 2 zijn het verbeteren van ondersteuning in en om de school, om schooluitval te voorkomen en laaggeletterdheid terug te dringen.

 

Overige aandachtspunten
Daarnaast is een aantal autonome (beleidsmatige) ontwikkelingen opgenomen. Het gaat dan onder andere om het actualiseren van het uitvoeringsbeleid voor informele zorg, het verbeteren van ondersteuning van vrijwillige inzet, het maken van nieuw beleid dat richtinggevend is voor de uitvoering van schuldhulpverlening de komende jaren en de ontwikkeling van de lokale en regionale aanpak van sport en gezondheid naar integraal preventief gezondheidsbeleid.
Daarnaast vraagt de invoering van een aantal nieuwe wetten en verantwoordelijkheden onze aandacht in 2020. Het gaat dan om de voorbereiding en invoering van de nieuwe wet Inburgering per 1 januari 2021 en de decentralisatie Beschermd Wonen. In 2019 is de Adviesraad Sociaal Domein gestart. Wij betrekken hen volop bij de ontwikkelingen in 2020.

Leeswijzer
Het hoofdstuk voor programma 2 is als volgt opgebouwd:

  • Opgave Meedoen aan de samenleving
    • Doelen en activiteiten
  • Opgave Een leven lang leren
    • Doelen en activiteiten
  • Kosten en financiële samenvatting
  • Autonome ontwikkelingen in dit programma
  • Reguliere taken in dit programma

*2.1: Meedoen aan onze samenleving

Waarom?

Meedoen en participeren vanuit eigen mogelijkheden zijn voor mensen belangrijke elementen voor een gelukkig en zinvol leven. Dit is niet voor iedereen even vanzelfsprekend.
Veel van onze inwoners lopen bijvoorbeeld meer gezondheidsrisico’s door leefstijl, geen of lage opleiding, schuldenproblematiek of werkloosheid. Ter illustratie is in diagram 4 het opleidingsniveau in onze gemeente afgezet tegen dat van gemeenten in onze grootteklasse. Mensen met een laag inkomen, vaak in combinatie met schulden, kunnen minder meedoen. Er zijn inwoners die leven in een sociaal isolement of die het door verschillende oorzaken ontbreekt aan een sociaal netwerk. De groep ouderen wordt, zoals uit onderstaande grafiek blijkt, groter en voor hen is informele hulp en ondersteuning bij het langer thuis kunnen wonen steeds meer nodig. Het aantal jongeren in de jeugdhulp neemt toe, de problematiek wordt complexer (en duurder). Niet alle inwoners doen mee, ondanks de inzet van maatschappelijke partners.

 

1. Prognose bevolking naar leeftijdsgroep 2017 - 2040 

Bron: CBS

 

2. Opleidingsniveau beroepsbevolking per 1000 inwoners 15-64 jaar

Bron: waarstaatjegemeente.nl

Waar gaan we naartoe?

-2.1.1: Iedereen werkt en handelt vanuit onze leidende principes.

De leidende principes:

Wat mogen inwoners van elkaar verwachten:

  • Zelf, met het eigen netwerk en dan buiten het eigen netwerk.
  • Voorkomen is beter dan genezen.
  • Iedereen doet mee en draagt bij aan de inclusieve samenleving.
  • Uitgaan van wat kan of wat geleerd kan worden

Wat mogen inwoners van de gemeente verwachten:

  • Zo licht en kort als mogelijk, zo zwaar en lang als noodzakelijk.
  • Processen zijn simpel, direct en in samenhang.
  • Professionals: 'het resultaat telt'.
  • Lokaal waar het kan, regionaal waar het beter is.

Wat gaan we doen?

-2.1.2: Onze inwoners worden integraal en snel geholpen.

De inwoner ervaart zo min mogelijk barrières bij het stellen van een vraag in het sociaal domein. Ook is voor hen duidelijk wat er met de vraag gebeurt en van wie zij een antwoord kunnen verwachten. Eventuele ondersteuning wordt in samenhang ingezet.

Wat gaan we doen?

-2.1.3: Inwoners zijn meer zelfredzaam en samenredzaam.

De samenleving verandert voortdurend en vraagt daarmee ook anders denken en doen van inwoners, partners en gemeente. Samen willen we maatschappelijke effecten behalen. Inwoners, ondernemers en andere partners betrekken we in toenemende mate (vooraf) bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoering daarvan. Organisaties en groepen inwoners nemen zelf ook initiatief om problemen op te lossen, of kansen te pakken die de zelf-en samenredzaamheid bevorderen. Vanwege de grote diversiteit aan uitdagingen vraagt dit een open en flexibele houding of rol van de gemeente, het bestuur en haar ambtenaren.

Wat gaan we doen?

-2.1.4: Vrijwilligers en inwoners die mantelzorg verlenen voelen zich erkend, gewaardeerd en weten dat er ondersteuning mogelijk is.

Vrijwilligers en mantelzorgers vervullen een belangrijke rol bij de ondersteuning van onze inwoners. Onderstaand diagram geeft het aantal mantelzorgers in onze gemeente weer. Ons doel is dat zij zich erkend en gewaardeerd voelen en weten dat er ondersteuning mogelijk is als zij dat nodig hebben. Zij worden gesteund door elkaar, hun omgeving en als het nodig is ook door de gemeente. En kunnen mede daardoor hun inzet volhouden. 

 

3. Geven van (intensieve) mantelzorg naar achtergrondkenmerken, 2016 (in procenten)

Bron: SCP/CBS (IZG ’16)

Wat gaan we doen?

-2.1.5: De gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen.

Wij willen de gezondheidsvaardigheden van onze inwoners verhogen zodat zij in staat zijn om zelf hun (gezondheids)problemen op te lossen of te voorkomen. Zij beschikken over informatie over gezond leven, begrijpen die informatie en zijn daardoor actief bezig met hun gezondheid. De mate van overgewicht en zorgafname zijn hierna in beeld gebracht.

 

4. Matig en ernstig overgewicht in Oude IJsselstreek

Bron: 20190510 Infographic Gezonde Leefomgeving OIJ

 

5. Huishoudens zonder en met zorg en ondersteuning

Bron: waarstaatjegemeente.nl

 

Onderstaande activiteiten zijn geordend van algemeen preventief tot individueel curatief

Wat gaan we doen?

-2.1.6: Binnen 4 jaar een inclusieve gemeente.

We zijn binnen 4 jaar een inclusieve gemeente die zoveel als mogelijk zonder drempels toegankelijk is. Inwoners merken op fysiek en sociaal gebied dat er rekening gehouden wordt met hun beperking of de beperking van een ander.

Wat gaan we doen?

*2.2: Een leven lang leren

Waarom?

Leren en ontwikkelen draagt bij aan een kansrijk en succesvol leven voor alle inwoners. Door nieuwe vaardigheden en kennis op te blijven doen, kan iedereen blijven meedoen, inzetbaar blijven en daarmee zingeving aan het leven geven.

Waar gaan we naartoe?

-2.2.1: Alle inwoners van de gemeente hebben een startkwalificatie.

Inwoners tot 27 jaar zonder startkwalificatie hebben we in beeld en ondersteunen we bij het verkrijgen van een startkwalificatie of het realiseren van een beter toekomstperspectief.

Wat gaan we doen?

-2.2.2: We dringen laaggeletterdheid in onze gemeente terug.

Ook in onze gemeente komt laaggeletterdheid voor, vaak niet zichtbaar. Wij zetten ons in om laaggeletterde inwoners te helpen zodat ze nog beter kunnen meedoen in de samenleving.

Wat gaan we doen?

Wat kost het?

Beleidsmatige ontwikkelingen.

 

Hierna staan de belangrijkste afwijkingen voor het jaar 2020 toegelicht.

Overige beleidsmatige ontwikkelingen (buiten de hekjes)

Kunst en cultuur                                               10.000 V
Door minder actief te participeren en meer externe middelen te genereren via de subsidiemedewerker, is de verwachting kan de begroting voor 2020 en 2021 met € 10.000 kan worden bijgesteld.

 Inclusie                                                                 20.000 V
Budget kan in 2020 en 2021 van € 45.000 naar € 25.000 door vooral gebruik te maken van eigen menskracht en bestaande middelen. Het gaat vooral om een verandering in werkwijze, houding en gedrag, wat na invoering onderdeel wordt van het going concern.

 Samenlevingsinitiatieven                             20.000 V        
Het budget voor de samenlevingsinitiatieven is € 60.000. Dit kan in principe voor 2020 en 2021 naar beneden worden bijgesteld, door meer gebruik te maken van bestaande budgetten en vooral te ondersteunen.

 

Autonome ontwikkelingen.

Het grootste deel van de autonome afwijkingen betreffen de afwijkingen in de kapitaallasten en doorbelasting. Deze worden niet meer apart benoemd.

Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.